Mijn onderzoek

Taal is nooit neutraal. Zeker niet in het strafrecht.

Hoe taal vormgeeft aan wat seksueel geweld juridisch betekent

Als strafrechtjurist en promovenda (rechtslinguïstiek) aan de Open Universiteit bestudeer ik hoe woordkeuze, grammatica en vertaling juridische betekenis construeren. Mijn onderzoek richt zich op consent en seksueel geweld in meertalig en rechtsvergelijkend strafrecht.

Een strafbepaling legt niet alleen vast welk gedrag strafbaar is. Ook haar taal verdeelt rollen: wie handelt, wie ondergaat, welke wil of instemming juridisch relevant is en wat bewezen moet worden. Juist wanneer verschillende taalversies of rechtsstelsels vergelijkbare begrippen gebruiken, kunnen onder de oppervlakte andere juridische constructies schuilgaan.

Rechtslinguïstiek maakt die constructies zichtbaar. Niet om te beweren dat één woord automatisch tot een andere rechterlijke uitkomst leidt, maar om precies te onderzoeken welke interpretatieruimte de geschreven norm opent, begrenst of verhult.

Constructing Consent

Mijn huidige onderzoek vertrekt vanuit een ogenschijnlijk eenvoudige vraag: wat gebeurt er juridisch wanneer aanranding en verkrachting in verschillende talen en rechtsstelsels anders worden geconstrueerd?

Centrale onderzoeksvraag

Hoe bepaalt de talige constructie van aanranding en verkrachting in strafwetgeving – over taalversies en rechtsstelsels heen – de juridische werking van de delictsbepaling, in het bijzonder ten aanzien van het legaliteitsbeginsel en het mensbeeld van dader en slachtoffer?

-------

Zwitserland vormt het meertalige anker van het onderzoek. De Franse, Duitse en Italiaanse versies van het Zwitserse strafwetboek zijn gelijkelijk authentiek, maar daarmee nog niet vanzelfsprekend semantisch identiek. Die taalversies vergelijk ik zowel met elkaar als met de strafrechtelijke constructie van consent en seksueel geweld in Nederland, Frankrijk en Duitsland. Italië fungeert als aanvullende vergelijkingscasus.

Ik onderzoek daarbij niet alleen welke woorden wetgevers kiezen, maar ook wat grammatica en zinsbouw doen: welk handelend subject verschijnt in de norm, hoe het slachtoffer wordt gepositioneerd, welke vorm van wil of instemming zichtbaar wordt en waar de bewijslast talig lijkt te landen.

Deze onderzoekslijn vormt de basis van mijn promotieonderzoek aan de Open Universiteit, waar ik sinds 2026 als buitenpromovenda ben aangesteld. Het betreft een rechtsvergelijkend promotieonderzoek onder begeleiding van de faculteit Rechtswetenschappen.

Afgerond onderzoek

BA-scriptie – Zwitsers zedenstrafrecht

Universiteit Leiden, 2026

Une loi, trois langues, un consentement ? Analyse lexico-sémantique et traductologique de l’article 190 du Code pénal suisse

De drie gelijkelijk authentieke taalversies van artikel 190 van het Zwitserse Wetboek van strafrecht zijn juridisch als equivalent gepositioneerd, maar blijken niet op ieder analyseniveau dezelfde betekenis te construeren. Zo bieden volonté en volontà een bredere subjectieve interpretatieruimte, terwijl Wille in de Duitstalige doctrine sterker wordt verbonden aan een objectief herkenbare wil. Ook leggen viol, Vergewaltigung en violenza carnale andere conceptuele accenten en verdeelt de syntaxis de rollen van dader en slachtoffer niet overal op dezelfde manier.

De analyse betreft de geschreven norm, hoofdzakelijk artikel 190 lid 1. Zij toont interpretatieverschillen en -ruimte; niet dat taalverschillen empirisch tot andere rechterlijke uitkomsten leiden.

Bekijk het repositoryrecord

MA-scriptie – strafbare voorfase

Open Universiteit, 2020

De rekbaarheid van de strafbare voorfase in Nederland: een rechtsvergelijkend onderzoek met Duitsland naar de noodzaak van verdere oprekking van strafbaarheid in de voorfase

Dit onderzoek liet zien dat verdere uitbreiding van de Nederlandse strafbare voorfase niet noodzakelijk is: bestaande begrippen bieden de rechter al aanzienlijke ruimte om uiteenlopende voorbereidende gedragingen juridisch te duiden.

Zo onderzoek ik taal in het recht

1. Woord en betekenis

Ik vergelijk kernbegrippen en hun semantische bereik: welke betekenis wordt expliciet gemaakt, welke blijft impliciet en welke alternatieven verdwijnen uit beeld?

2. Grammatica en handelingsrollen

Ik analyseer zinsbouw, werkwoorden, perspectief en agency. Zo wordt zichtbaar hoe een norm dader, slachtoffer, handeling, wil en instemming ten opzichte van elkaar positioneert.

3. Juridische werking

Ik verbind de talige analyse aan doctrine en het legaliteitsbeginsel. Zo onderzoek ik welke interpretatieruimte de geschreven norm opent, begrenst of onzichtbaar maakt.

4. Rechtsvergelijking

Ik vergelijk verschillende taalversies binnen één rechtsstelsel én verwante delictsbepalingen tussen rechtsstelsels. Daarbij toets ik of een verschil vooral door taal, door het rechtsstelsel of door hun wisselwerking wordt verklaard.

Bronnen en werktalen

Ik werk academisch in het Nederlands, Frans, Duits en Engels. Franse en Duitse doctrine lees ik in de brontaal; Italiaanse bronnen analyseer ik gericht. Ook kan ik Zwitserduitse media en publieke debatten in de dagelijkse taal volgen.

Josanne van Westrienen presenteert haar onderzoek naar consenttaal in het Zwitserse strafrecht tijdens de IAFLL-conferentie in Montpellier.

IAFLL, Montpellier – 24 juni 2026

Presentaties

28 augustus 2026 – LOT Conference, online

Conferentiepagina

Linguistic divergence in multilingual sexual assault legislation: How language shapes consent interpretation in Swiss criminal law

—

24 juni 2026 – 6th European Conference of the IAFLL, Montpellier

Bekijk het programma

When Translation Matters: Consent Language in Swiss Multilingual Criminal Law

Waar ik over onderzoek schrijf

Koffie met Hoornse taart

Nederlandstalige essays over recht, taal en onderzoek – en wat er zichtbaar wordt wanneer je wetten nét iets te aandachtig leest.

Lees in het Nederlands

Café au Crime

Franstalige analyses van seksueel geweld, strafrecht en de woorden waarmee het recht die werkelijkheid probeert te vangen.

Uitgelicht: Affaire Patrick Bruel : quand sa désirabilité devient leur consentement

Lire en français

Vind mijn onderzoek online

ORCID

ResearchGate

Academia.edu

Samenwerken, spreken of duiden?

Ik kom graag in contact met onderzoekers en onderzoeksgroepen, congresorganisatoren, redacties en makers, en juridische of beleidsprofessionals. Denk aan onderzoekssamenwerking, een lezing of panel, of juridische en rechtslinguïstische duiding van consentwetgeving, seksueel geweld en rechtsvergelijking.

Neem contact op over onderzoek, lezingen of duiding

Steun mijn onderzoek

Dit onderzoek voer ik als buitenpromovendus grotendeels op eigen kracht uit. Wil je bijdragen aan vakliteratuur, congresdeelname en de internationale uitwisseling waarop het onderzoek steunt? Dan kun je het onderzoek eenmalig of structureel ondersteunen.

eenmalig ondersteunen

maandelijks ondersteunen